This study grew out an intuition, that the discussion of the future development of the Netherlands, and in particular the Randstad and Green Heart, were acquiring a circular quality because they were too narrow based.

And not only too narrowly based, but also mired in ideological viewpoints that related to Housing or Urban Planning generally, that is Housing or urban Planning in the abstract internationally, without reference to the unique reality of the Dutch urbanism and infrastructure specifically. By recovering what we have at present abandoned to hydraulic engineers and cartographers I found both a mystery, the courage and foresight of claming this confrontational zone and a history of self invention by infrastructure.  

And in this missing information, information absorbed, forgotten and delegated, I found not only confirmation for the general trajectory of our urban, economic and infrastructural discussions but also clues for future decisions and directions.

Here is an urgent argument for incorporating into our urbanistic lexicon this insistent layer of information, in essence a missing link, that it can be argued has as much, if not more importance than the survey maps of present reality for the formulation of our future decisions

The story of the Netherlands is the story of taking what is implied and inventing it as a reality. What is unique to us is the clarity and completion with which our physical reality is pure invention: a country whose heartland is in an ambiguous shifting zone which is impossible to inhabit without infrastructure and therefore was self-invented by infrastructures. A reality that has evolved is evolving and will continue to evolve. The need for constant infrastructural evolution and the relative freedom that we have to make it reflect our desires is the secret intelligence of this site: if we understand “site” in this context to be a country.

On the basis of this material I have exploited some of the possibilities inherent in this confrontational zone to take it to a logical conclusion that which is already implied to invent what could appear to have been always there.

With the understanding that this is not a final (tomorrow’s development i.e., re-invention will grow out of tomorrow’s pressures) this strategic reformulation of the possible, this perpetual inhabitation of the Zone of What If is our genius loci.

The information used to do this study, is from different, institutes, universities and governmental bodies.

simple html web site builder software download

Density Model Bibliography:


Collected Maps

Source: Rijks Geologische Dienst Haarlen

-general geological map
-general geological cross sections through the Netherlands
-general map applied geology
-shallow faults and top Maassluis formation
-glacial phenomena during the saalian glaciations
-hydro geological map (superficial deposits)
-hydro geological map (the main aquifers)
-saalian glacial deposits and morphology
-fennoscandian crystalline erratics of saalian age
-general nap top Pleistocene deposits in The Netherlands and in The Netherlands sector of the North Sea
- general nap top Pleistocene deposits in The Netherlands

Source: maps of universities

Source: University of Delft faculty of Civil Engineering

-map of maximum wave height in the North Sea (source: Open University of Amsterdam)
-magnetic anomalies
-earthquake epicenters (1600-1970)
-precipitation (mean monthly amount of precipitation 1931-1960)
-evaporation, thunderstorms, sunshine, snow cover,min./ max. temp.
(per average no of days or hours etc.) (1931-1995)
-wind and circulation types (1931-1995)
-biogeographies (nature reserves, insects/ birds etc.)
-forest and nature areas
-polder boards
-drainage basins (1965)
-hardness ground water
-population trends (over time)
-hydrological map of the coast

Source: University of Amsterdam Library

-map of The Netherlands “ok17” 1588
-map of The Netherlands “ok24” 1604
-map of The Netherlands “ok32” 1630
-map of The Netherlands “ok33” 1630

Source: Berlage Instituut library
-map of The Netherlands 1658

Auxiliry sources

Source: CBS central bureau statistics
-neighbourhood maps and population density of the Randstad
-municipalities of the Netherlands

Source: out of the government white paper on Schiphol’s future
-noise contours and safety zones around Schiphol airport

Source: airport Zestienhoven Rotterdam
-flight paths over Holland showing also the Dutch air boundaries and forbidden zones
-flight paths over Holland and the rest of Europe
-radar map pictures

Source: Geotechnics Delft
-schematic geo-technical profile through the Netherlands

Source: Royal Netherlands Meteorological Institute
-North Sea: monthly average sea surface temperature, June 1993
-Internet satellite picture data

Source: Directoraat-Generaal Rijksluchtvaartdienst
-4 maps of noise contours around Schiphol airport
-maps of aeroplane movements around Schiphol airport

Source: book shop TU-Delft
-Zuidvleugelkaart 96
-ARCAM-kaart (not jet)
-maps from: West 8 “Colonizing the void”

Source: own collection
-polder board map
-satellite remote sensing picture of Holland
-detailed maps of the Randstad (color copies)


“Research activities period 1992-1993 Faculty of Civil Engineering Hydraulic and Geo-technical Engineering” (Delft University of Technology) page 124

M.J.F. Stive “De Kust Is Vrij” (NCK Nederlands Centrum voor Kustonderzoek 1995)

“Meegroeien met de Zee Naar een veerkrachtige kustzone” (Wereld Natuur Fonds)

“Kustbalans 1995 de tweede kustnota”(Ministerie van Verkeer en Waterstaat)

“Waterland in beweging Kansen benutten door integraal beleid. Discussienota over een ruimtelijke visie voor Nederland-Waterland” (RPD. Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer)

“Loswal Noord veraf of verdiept, onderzoek naar de losmogelijkheden van baggerspecie” (Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Rijksinstituut voor Kust en Zee /RIKZ)

“Turbulentie en menging in zoet-zout water (evaluatie van het onderzoek over de periode 1986-1992” (Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Waterloopkundig laboratorium WL)

“Dynamisch Handhaven van de Kustlijn” (Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Rijksinstituut voor Kust en Zee /RIKZ)

“Grenzeloze oevers, Oevers van getijdewateren” (Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Dienst Getijdewateren)

“Recht-zo-die-gaat, Voortgangsnota Scheepvaartverkeer Noordzee 1996” (Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Directoraat-Generaal Scheepvaart en Maritieme Zaken)

“De verwachte stormvloedstanden zijn….” (Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Dienst Getijdewateren, Rijksinstituut voor Kust en Zee /RIKZ)

“Kustgenese: onerzoek voor een gezonde kust, Evaluatie van 8 jaar kustonderzoek” (Rijkswatersaat, Rijks Geologische Dienst, Rijksuniversiteit van Utrecht, Technische Universiteit Delft, Universiteit van Amsterdam, Vrije Universiteit van Amsterdam, Waterloopkundig Laboratorium)

Ir. H. Peters, Ir. J. M.M. Kokke “Remote Sensing voor het beheer van de kustwateren” (Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Meetkundige Dienst, Dienst getijdewateren)

“Remote Sensing beeldverwerking” (Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Meetkundige Dienst 1988)

“The national centre for Information and Reseach on Geosciences” (RGD Geological Survey of the Neterlands 1991)

“Division of Hydraulic and Geotechnical Engineering” (T.U. Delft)

“A watchful eye in space, monitoring of the environment by meteorological satellites” (Royal Netherlands Meteorological Institute Bilt)

J.N. Svasek “Bouwen met de natuur” (T.U.D.)

“Trends and Meteorological Influences in Mean Sea Levels” (Report DGW-93.017 Directorate-General of Public Works and Water Management, Tidal Water Division National Institute for Coastal and Marine Management (RIKZ)


Ton Kreukels & Egbert Wever “Dealing with competition: The Port of Rotterdam” (TESG Magazine for Economical and Social Geography) page 294

drs. F. van Eenennaam & drs. R.A. van der Zwart “Van exporteren naar internationaliseren” Internationaal ondernemen no 2, (Strategic Publishing bv. Amsterdam) page 18

“Schiphol from airport to mainport” (

“Regionale economische jaarcijfers 1994” (Centraal Bureau voor de Statistiek)


Bas Kalis “Zee Eilanden Project” Bouwen van eilanden in zee biedt perspectieven voor de industriele ontwikkeling in de nabije toekomst” (Westminster Dredgigng Group N.V.)

“Ruimte voor de Kust, Kustlocatie Den Haag/ Hoek van Holland” (stuurgroep Kustlocatie Kuiper Compagnons)

“Rotterdam Europort-gateway to the 21st century, Integrated Multifunctional Substainable Coastal Development” (Ministry of Transport, Public Works and Water Management CZM-Centre Publication No.7)

“Rapportage Voorstudie Maasvlakte II, fase IA” (Ministerie van Verkeer en Waterstaat)
“Rotterdam 2045 visies op de toekomst van stad, haven en regio” (Manifistatie Rotterdam 50 jaar Toekomst 1995)

“Onderzoek naar de mogelijkheid van kustuitbreiding tussen Hoek van Holland en Scheveningen” (Hoofdrapport Stuurgroep Kustuitbreiding ten noorden van de Nieuwe Waterweg. T.U.D.)

Lucas verweij “Randstad blijkt op nieuwe kaart een grote metropool” (NRC handelsblad 17 april 1996)

“Visie op Verstedelijking en mobiliteit, Een bouwsteen voor de actualisering van het ruimtelijk beleid na 2005” (Ministerie van Verkeer en Waterstaat)

“Ontwerp-aanwijzing luchtvaartterrein Schiphol Hoofdrapport en Bijlagen” (Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer1996)

“Structuurschema Burgerluchtvaartterreinen Deel e: planologische kernbeslissing” (Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer)

“Aanwijzing ex artikel 27 jucto artikel 24 van de Luchtvaartwet, houdende wijziging van het aangewezeen luchtvaartterrein Teuge, (Terlet, Hoogeveen, Budel, Noordoostpolder, Texel, Seppe en Ameland) alsmede vaststelling van de geluidszones” (Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer)

“Structuurschema militaire terreinen deel a: beleidsvoornemen” (Ministerie van Defensie Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer)


Piet van Dosselaar “Wijk- en buurtindelingen en bevolkingsdichtheid Randstad 1994”
(Centraal Bureau voor de Statistiek)

Tijs van den Boom: “The Randstad on the point of bursting” Intermediair (sept 1995)

Frans M. Dieleman and Sako Musterd The randstad A Research and Policy Laboratory (Kluwer Academic Publishers)

“Verstedelijking in Nederland 1995-2005, de Vinex-afspraken in beeld” (R.P.D. Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer)

“Ontwerpen aan Holland… Inspirerende schetsen en projecten voor het wonen in de 21ste eeuw” (Nationale Woningraad (NWR) en Stichting Architecten Onderzoek Wonen en Woonomgeving (STAWON) 1994)

Rem Koolhaas and Bruce Mau O.M.A. “Point City” S,M,L,XL (010 publishers) page: 889

“Themanummer 61 Stedebouw in Nederland” De Architect, (Ten Hagen & Stam b.v. dec.1995)

“Profiel 17 Sjoert Cusveller Over het ontwerpen aan vol en mooi Nederland” BLAUWE KAMER 6/1995

Jaap van Rijs “Publiek-private samenwerking in carpetland” Zover het oog reikt (Polis Thoth Bussum 1995)

Rob van der Bijl, “Deparadox van de 1 miljoen wonigen” BLAUWE KAMER 2/1994

“Het vermeende succes, Maaskantlezing van Adriaan Geuze” de Architect 1996-2